Grzegorz stał w drzwiach kuchni z miną człowieka, który właśnie uratował komuś życie, ale przy okazji podpalił własny dom. Miał na sobie tylko jeden but, kurtkę przekrzywioną na ramieniu i ściskał kluczyki tak mocno, jakby to one były winne całemu nieszczęściu. Renata nie odwróciła się od razu. Spokojnie kroiła ogórki na desce, a nóż uderzał o drewno równym, miarowym rytmem.
Dopiero po dłuższej chwili zapytała, choć doskonale znała odpowiedź. — Jaką kopertę? Grzegorz przełknął ślinę. To był zły znak.
Kiedy Renata mówiła cicho i spokojnie, oznaczało to, że sytuacja jest znacznie poważniejsza, niż się wydaje. Wolałby krzyk. Krzyk można było uciszyć, przytulić, przeprosić. Tej ciszy nie dało się niczym zakryć.
— Tę z pieniędzmi na samochód — wydukał w końcu. Nóż zatrzymał się w połowie ruchu. Dwadzieścia pięć tysięcy złotych. Oszczędzali na to prawie rok.
Renata brała dodatkowe zmiany w hurtowni artykułów biurowych pod Wrocławiem, wracała do domu z bolącymi nogami i marzyła tylko o tym, żeby w końcu przestać martwić się o stary, rozpadający się samochód. Grzegorz zrezygnował z obiadów na mieście, przez kilka miesięcy jadł kanapki z serem i udawał, że nie przeszkadza mu, gdy koledzy wychodzili do baru. Pieniądze leżały w szarej kopercie, schowanej na górnej półce w szafie, w pudełku po starym ciśnieniomierzu. Dokładnie tam, gdzie wiedziała tylko Renata.
I Grzegorz, jak się właśnie okazało. — Oddałeś wszystko? — upewniła się, odwracając się w końcu twarzą do męża. — Wszystko.
Renata odłożyła nóż, wytarła dłonie w ściereczkę i spojrzała na niego uważnie. Nie było w nim widać skruchy, tylko dziwną dumę. Grzegorz najwyraźniej uznał, że skoro żona jeszcze nie krzyczy, to sytuacja nie jest tragiczna i może uda mu się wybrnąć z tej rozmowy bez większych strat. Odetchnął i zaczął mówić szybciej.
— Mama zadzwoniła do mnie zapłakana. Była dziś u prywatnego okulisty. Powiedział, że ma szybko rozwijającą się zaćmę na obu oczach. Podobno jeśli nie zrobi operacji natychmiast, może prawie stracić wzrok.
— Natychmiast, czyli kiedy? — zapytała Renata. — No szybko, Grzegorz, kiedy? — Chyba pojutrze albo w piątek, nie pamiętam dokładnie.
Renata oparła się biodrem o blat i skrzyżowała ręce na piersi. W tym geście było coś wyczekującego, jakby sprawdzała, jak długo uda mu się brnąć dalej w tę historię. — Jak nazywa się klinika? Grzegorz zamrugał.
Zaskoczony, że w ogóle przyszło mu do głowy jakieś pytanie. — Jakaś prywatna, nowoczesna. Mama mówiła, że bardzo dobra. — Nazwa?
— Nie zapytałem. — A lekarz? — Też nie pamiętam. Nie wiem dokładnie, kiedy ma operację.
Przecież mówię, że niedługo, zaraz. Renata patrzyła na niego w milczeniu. Grzegorz splótł palce, jakby chciał się pomodlić, ale w ostatniej chwili zrezygnował. Nie wiedział, co powinien dodać, żeby uwiarygodnić swoją opowieść.
W końcu postanowił zagrać emocjami. W jego głosie pojawiła się drżąca nuta, którą słyszał wcześniej u własnej matki, gdy chciała coś wyprosić. — Renata, zrozum, ona płakała. Powiedziała, że przez NFZ będzie czekać miesiącami, a w tej klinice nagle zwolniło się miejsce.
Trzeba było od razu wpłacić za operację, soczewki, badania i opiekę po zabiegu. Dwadzieścia pięć tysięcy gotówką. Tak wyszło. — Komu je dałeś?
— Mamie. Powiedziała, że człowiek z kliniki przyjedzie do niej po zaliczkę. Grzegorz poprawił kurtkę, jakby nagle zrobiła mu się za ciasna. Widać było, że sam zaczyna dostrzegać dziury w swoim opowiadaniu, ale nie zamierza się zatrzymać.
Musiał przekonać żonę, że postąpił słusznie, inaczej cała ta historia spadnie na niego z podwójną siłą. — Sebastian, chyba dostałeś jakiś pokwitowanie? — zapytała Renata, nie dając mu chwili oddechu. — Nie fakturę, nie umowę.
Chociaż może to nazwiesz jakoś inaczej? — Nie było czasu na papiery. Mama mówiła, że już ledwo widzi, że nie potrafi przeczytać wiadomości w telefonie, że boi się sama wychodzić z domu i że może niedługo nie zobaczyć twarzy własnego syna. Na końcu głos mu zadrżał.
Mówił szczerze, tego była pewna. Wierzył w każde słowo wypowiedziane przez matkę. Był przekonany, że Bożena jest samotną, przerażoną kobietą stojącą na granicy ciemności, a on jedynym człowiekiem, który może ją ocalić. Cały ten teatr matka zbudowała starannie, a Grzegorz dał się złapać pięknie, bez najmniejszego oporu.
Renata poczuła, jak coś zimnego zaciska się jej w żołądku. Przez moment miała w sobie gniew na męża, ale szybko go uciszyła. Gniew nie przywróci pieniędzy. Nie zamierzała rzucać talerzami ani wyrywać sobie włosów z głowy.
Talerze kosztowały, a pieniądze i tak już zniknęły. Przynajmniej na razie. — Umyj ręce — powiedziała spokojnym, niemal obojętnym tonem. — Zaraz wrócę.
Wyszła do przedpokoju, zamknęła za sobą drzwi i wyjęła telefon z kieszeni. Przewinęła listę kontaktów i zatrzymała się na numerze Beaty. Szwagierka odebrała po kilku sygnałach, w tle słychać było szum suszarki i muzykę z radia. — Cześć, Renata.
Mogę mówić tylko chwilę? Mam klientkę z farbą na głowie. — Rozmawiałaś dziś z mamą jakąś godzinę temu? — zapytała bez wstępu.
— A co? — W głosie Beaty zabrzmiało zdziwienie. — Ma problemy ze wzrokiem. Po drugiej stronie zapadła krótka cisza.
Renata słyszała, że Beata odsunęła suszarkę i nasłuchuje uważniej. — Ze wzrokiem? Bożena? Podobno ma szybko rozwijającą się zaćmę i pilnie potrzebuje operacji.
Beata parsknęła śmiechem. To nie był śmiech złośliwy, lecz szczera, bezradna wesołość, jaka pojawia się, gdy słyszymy coś kompletnie niedorzecznego. — Ja nie wierzę. Godzinę temu czytała mi przez telefon drobny druk z pudełka po tabletkach.
Potem znalazła błąd w cenie w gazetce z marketu i przez pięć minut tłumaczyła, że masło miało być tańsze o trzydzieści groszy. Mówię ci, bez okularów, bez żadnych problemów. — O operacji nic nie mówiła? — Ani słowa.
Za to od kilku dni zachowuje się jak dziecko przed Wigilią. Pytam ją o co chodzi, a ona mówi, że czeka ją prawdziwa zmiana i że niedługo wszyscy będą jej pozazdrościć. Myślałam, że zamówiła nowe zasłony albo znowu zapisała się na jakiś cudowny kurs odmładzania. — Beata — Renata przerwała jej w pół zdania, a głos jej stwardniał.
— Grzegorz dał jej nasze dwadzieścia pięć tysięcy złotych. Po drugiej stronie na chwilę zapadła głęboka cisza. Słychać było tylko cichy szum ulicy, który wpadał przez otwarte okno salonu fryzjerskiego. — Całe?
— zapytała w końcu Beata cicho. — Całe dwadzieścia pięć? — Całe. — O matko.
Renata, ona go zrobiła jak dziecko. Ja wiem, że to twoja teściowa, ale tego się nie spodziewałam nawet po niej. — Wiem. Masz przyjechać?
— Nie, na razie nic jej nie mów. — Co zamierzasz? Renata milczała przez chwilę, wpatrując się w swoje odbicie w lustrze w przedpokoju. Twarz miała spokojną, ale oczy już nie.
Te oczy mówiły coś zupełnie innego niż wyraz twarzy. Widziała w nich siebie sprzed roku, gdy odkładała każde złotówki, żeby kupić porządny samochód, żeby przestać bać się o bezpieczeństwo dzieci, żeby w końcu mieć coś swojego. — Chcę, żeby Grzegorz sam zobaczył prawdę — powiedziała w końcu. Rozłączyła się i wróciła do kuchni.
Grzegorz siedział przy stole i nerwowo obracał w palcach widelec. Podniósł wzrok, gdy tylko weszła. Renata spojrzała na niego z wyrazem prawdziwego niepokoju. Nie musiała grać.
Wiedziała już, że ta historia skończy się źle dla kogoś, kto tu siedzi. — Ubieraj się. — Co się stało? — zapytał Grzegorz zaniepokojony.
— Pomyślałam o tym, co powiedziałeś. Jeśli twoja mama naprawdę prawie nie widzi, nie możemy zostawić jej samej. Może się przewrócić, pomylić leki albo wyjść na klatkę i nie trafić z powrotem do mieszkania. Musimy do niej pojechać.
Grzegorz pobladł. — Myślisz, że jest aż tak źle? — Możliwe, że gorzej, niż nam powiedziała. Zobaczmy na własne oczy.
Wstał tak gwałtownie, że krzesło zaskrzypiało o podłogę. Renata wzięła klucze z haczyka. Tym razem nie musiała już udawać pośpiechu. Chciała tylko jednego: zdążyć, zanim Bożena zdąży schować prawdę.
Zanim wyszli, Renata otworzyła szafkę w przedpokoju i wyciągnęła z niej dużą płócienną torbę. Grzegorz patrzył na nią z coraz większym zdziwieniem. Nie rozumiał, po co w trakcie nagłego wyjazdu do chorej matki pakuje apteczkę, stary ciśnieniomierz, butelkę wody, paczkę wilgotnych chusteczek i ciemne okulary kupione kiedyś na wakacjach nad Bałtykiem. A potem z dolnej szuflady komody wyjęła duże szkło powiększające i drewnianą laskę po babci.
Laska była ciemna, ciężka i miała srebrną rączkę w kształcie łabędziej szyi. Wyglądała jak rekwizyt ze starego filmu, ale trzymała się pewnie. — Po co ci to? — Grzegorz wskazał laskę.
— Nie mnie. Twojej mamie. — Przecież ona jeszcze chodzi. — Chodzi, ale podobno prawie nie widzi.
Może nie zauważyć progu, uderzyć w szafę albo pomylić drzwi mieszkania z drzwiami windy. Skoro mówiła, że nie potrafi przeczytać wiadomości w telefonie, to laska i szkło się przydadzą. Grzegorz wyobraził sobie matkę krążącą bezradnie po klatce schodowej i zrobiło mu się słabo. Zaczął się zastanawiać, czy naprawdę sytuacja jest aż tak poważna, czy może przesadził.
Ale Renata nie dała mu czasu na wątpliwości. Wsunęła mu laskę pod pachę, a w drugą rękę wcisnęła ciemne okulary. — Zadzwońmy do kliniki — zaproponowała. — Dowiemy się, jak przygotować ją do zabiegu.
Grzegorz znieruchomiał. — Teraz? — A kiedy? Jutro może być za późno.
Podaj nazwę kliniki. — Nie zapisałem. — To znajdź w wiadomościach od mamy. Grzegorz wyjął telefon i zaczął przesuwać palcem po ekranie.
Czytał wiadomości coraz wolniej, jakby liczył, że nazwa placówki sama pojawi się między zdjęciem promocji na kawę a życzeniami miłego dnia. Kiedy skończył, w jego twarzy widać było rosnącą niepewność. — Nie ma. Nie ma nazwy kliniki, adresu, nazwiska lekarza.
Nic. — A numer telefonu do człowieka, któremu dałeś pieniądze? — Zadzwonił do mnie z zastrzeżonego numeru. Mówiłem ci, że wszystko działo się bardzo szybko.
Renata zacisnęła pasek torby tak mocno, że aż zbielały jej kostki. — Wspaniale. Dwadzieścia pięć tysięcy złotych przekazałeś nieznanemu człowiekowi, który zadzwonił z zastrzeżonego numeru. To był przedstawiciel kliniki, oczywiście.
A ja jestem dyrektorką NFZ. Grzegorz spuścił głowę. Nie miał już nic do powiedzenia. Renata nie zamierzała jednak pozwolić mu spokojnie pogrążać się we własnych myślach.
Mówiła dalej, a każde słowo było precyzyjnie wymierzone jak strzała. — Po takiej operacji będą potrzebne krople do oczu, okulary ochronne i wizyty kontrolne. Pewnie prywatne, skoro na NFZ tak długo się czeka. Trzeba będzie też wozić mamę taksówką albo własnym samochodem.
Tylko że samochodu praktycznie nie mamy. Ten stary ledwo dojeżdża do pracy, a na dłuższe trasy boję się nim ruszać. Grzegorz westchnął ciężko. — Może Beata ją weźmie pod opiekę?
— Beata ma kawalerkę i dwa koty. Poza tym to ty uratowałeś matce wzrok, bohater powinien dokończyć dzieła. To na ciebie spadnie gotowanie, sprzątanie, zakupy i pilnowanie jej przez całą dobę. Kiedy wyszli na klatkę, Grzegorz wybrał numer matki.
Telefon dzwonił długo. Nikt nie odebrał. Spróbował ponownie, bez skutku. Za trzecim razem po drugiej stronie usłyszał tylko sygnał przełączający na pocztę głosową.
— Mamo, odbierz — mruczał, chodząc po schodach w dół. — Może nie widzi, gdzie nacisnąć — zauważyła Renata. — Może upuściła telefon. Może przewróciła się, szukając ładowarki.
— Przestań, proszę. To ty mówiłaś, że sytuacja jest poważna. — Bo jest. Dopóki nie zobaczymy jej na własne oczy.
Pod blokiem Bożeny stał duży, biały furgon. Na jego boku widniał rysunek człowieka wygodnie rozpartego w czymś, co przypominało fotel. Napis zasłaniały otwarte drzwi, więc nie dało się odczytać, jaka to firma. — Pewnie ktoś się przeprowadza — stwierdził Grzegorz bez przekonania.
Renata nie odpowiedziała. Weszli do klatki i przy windzie spotkali pana Zbigniewa, sąsiada z piętra wyżej. Wracał ze sklepu z reklamówką pełną bułek. Na widok laski i okularów uniósł brwi.
— Dobry wieczór. Co to za wyprawa? Na pielgrzymkę idziecie? To dla Bożeny — wyjaśniła Renata.
— Podobno bardzo źle widzi. Pan Zbigniew zaśmiał się krótko. — Źle widzi? Pół godziny temu z drugiego końca korytarza zauważyła plamkę na moim rękawie.
Powiedziała, że wyglądam, jakbym jadł pomidorową bez łyżki. Była na korytarzu, dowodziła dwoma chłopakami wnoszącymi do niej ogromne pudło. Krzyczała, żeby nie zarysowali ściany koło windy. W końcu musieli zdjąć drzwi w mieszkaniu, bo to coś nie chciało przejść.
— Co wnieśli? — zapytała Renata. — Nie wiem. Wielkie jak szafa i ciężkie jak obietnice przed wyborami.
Wszystko było w kartonie. Potem przywieźli sernik, kanapki i kawę. Chyba urządza jakieś przyjęcie. Grzegorz nie powiedział już nic.
Stał w miejscu, jakby nogi odmówiły mu posłuszeństwa. Dopiero gdy Renata ruszyła w stronę schodów, podążył za nią, nadal z laską pod pachą. Im bliżej byli mieszkania matki, tym wyraźniej słyszeli cichą muzykę i niski, melodyjny głos. Nagle zza drzwi dobiegł spokojny, mechaniczny komunikat:
— Proszę usiąść wygodnie.
Rozpoczyna się program relaksacyjny. Po chwili odezwała się Bożena, wyraźnie zadowolona i pełna energii:
— Sebastian, a można jeszcze mocniej? Przecież doskonale widzę ten przycisk, tylko nie mogę do niego dosięgnąć. Renata nacisnęła klamkę.
Drzwi ustąpiły bez oporu. Bożena najwyraźniej wciąż czekała na dostawców albo kolejnych gości i jak zwykle nie zamknęła mieszkania. Renata weszła pierwsza. Grzegorz ruszył za nią.
W przedpokoju panował bałagan. Pod ścianą leżały zwinięte pasy folii ochronnej, kawałki styropianu i rozcięte kartony. Drzwi prowadzące do salonu były zdjęte z zawiasów i oparte o szafę. Grzegorz zatrzymał się, rozglądając się dookoła.
— Co tu się działo? Renata nie odpowiedziała. Podeszła do salonu i szeroko otworzyła przejście. To, co zobaczyli, wyglądało jak wystawa nowoczesnej techniki urządzona w mieszkaniu emerytki.
Pośrodku pokoju stał ogromny fotel masujący. Był czarny, błyszczący i tak rozbudowany, że przypominał jednocześnie siedzenie luksusowego samochodu, fotel dentystyczny i stanowisko pilota w samolocie. Z obu stron wystawały grube poduszki na ręce, na dole znajdowały się osobne komory na łydki i stopy. Nad zagłówkiem świecił niebieski panel, a z boku zwisał pilot z tyloma przyciskami, że można by nim sterować małą elektrownią.
W samym środku tej konstrukcji siedziała Bożena. Miała na sobie bordowy satynowy szlafrok w kwiaty oraz nowe, puszyste kapcie. Włosy ułożone starannie, policzki zaróżowione, twarz promieniała zadowoleniem. Nie nosiła ani okularów, ani ciemnych szkieł, ani żadnej medycznej osłony.
W dłoni trzymała pilot i uważnie przyglądała się drobnym symbolom na ekranie. Obok niej stał Sebastian. Biała koszula była napięta na brzuchu, a na szyi wisiała plakietka z nazwą firmy. Mówił miękkim, uspokajającym głosem człowieka, który potrafiłby sprzedać parasol podczas suszy.
— Tutaj mamy masaż karku i barków — tłumaczył. — Niżej pracują rolki na odcinku lędźwiowym. Jest także podgrzewanie pleców, masaż stóp oraz pneumatyczna kompresja nóg. Bożena przytaknęła z zachwytem.
— A ten księżyc? — Tryb snu. Fotel delikatnie odchyla ciało, zmniejsza napięcie i przygotowuje do odpoczynku. — A ta dłoń?
— Program tajski. Bardziej intensywny. — A korona? Sebastian uśmiechnął się szerzej.
— Królewski relaks. Nasz najbardziej ekskluzywny program. Na stoliku przed nimi stał dzbanek kawy, sernik, półmisek małych kanapek, winogrona i butelka bezalkoholowego wina musującego. Obok talerzy leżała szara koperta, dobrze znana Renacie.
Była już wyraźnie cieńsza. — Mówię panu, moje dzieci nie rozumieją, przez co ja przechodzę — ciągnęła Bożena, nie zauważając gości. — Kręgosłup boli, nogi puchną, człowiek nie ma chwili dla siebie. A ta synowa, ona by najchętniej liczyła mi każdą kromkę chleba.
Sebastian pokiwał głową ze współczuciem. — Niestety, rodzina często nie dostrzega codziennego cierpienia. Dobry fotel może zastąpić wyjazd do sanatorium, masażystę, a czasami nawet rodzinnego psychologa. — Właśnie — Bożena klasnęła w dłonie.
— Ja przecież nie kupuję luksusu. Ja inwestuję w zdrowie. Renata weszła do salonu, a jej głos przeciął tę sielankę jak zimny nóż. — Boże, jakie cudowne uzdrowienie.
Operacji jeszcze nie było, a ty już czytasz drobne przyciski bez okularów. Zapadła cisza. Sebastian znieruchomiał z dłonią uniesioną nad panelem. Bożena zastygła w fotelu, a jej twarz powoli traciła kolor.
Grzegorz patrzył raz na matkę, raz na urządzenie, a potem na kopertę. Jego twarz bladła z każdą sekundą. — Mamo — odezwał się w końcu cicho. — Co to jest?
— Jak to co? — Bożena odzyskała głos szybciej, niż można było się spodziewać. — Fotel rehabilitacyjny. — A operacja?
— Operacja oczywiście nadal jest potrzebna. Ale lekarz powiedział, że przed zabiegiem trzeba wyciszyć organizm. To ważne dla oczu. — Okulista zalecił ci masaż stóp?
— Renata uniosła brwi. — Nie tylko stóp. Powiedział, że wszystko jest ze sobą połączone. Kręgosłup, nerwy, oczy.
Przecież wiadomo. — Jak nazywa się ten lekarz? Bożena spojrzała w sufit. — Doktor… no taki wysoki.
Nazwisko wypadło mi z głowy. Ze stresu. Renata podeszła do stołu i uniosła kolorową ulotkę reklamową. — To może sprawdzimy wzrok inaczej.
Przeczytaj mi warunki gwarancji na dole. — Renata, nie rób przedstawienia. Przecież prawie nie widzisz. — No właśnie.
To powinno być dla ciebie łatwe. Bożena prychnęła, wyrwała jej ulotkę z ręki i bez namysłu zaczęła czytać:
— „Gwarancja nie obejmuje uszkodzeń wynikających z niewłaściwego użytkowania, zalania, przepięcia oraz ingerencji osób nieuprawnionych. O, tu jest błąd. Powinno być „nieupoważnionych”, a nie „nieuprawnionych”.
Poza tym to zdanie jest źle skonstruowane, powinno być…
Urwała. Dopiero wtedy zrozumiała, co zrobiła. Wszyscy patrzyli na nią w milczeniu. Grzegorz zamknął oczy.
Bożena położyła ulotkę na stole, jakby dotyk jej parzył. Jej ręce zaczęły drżeć. Renata nie czekała. Podeszła do stolika, sięgnęła po szarą kopertę i wyjęła z niej plik banknotów.
Przeliczyła je szybko. — Brakuje ponad połowy — powiedziała spokojnie. Odezwał się Sebastian, wracając do swojej zawodowej roli:
— Ponieważ zakup został sfinalizowany, fotel dostarczono, uruchomiono i zaprogramowano. Zwrot nie jest możliwy.
— Proszę pokazać umowę — powiedziała Renata. — Wszystko jest zgodne z procedurą. — Tym lepiej. Przeczytamy ją razem.
Sebastian zawahał się, ale wyjął z teczki kilka kartek. Renata usiadła przy stole, odsunęła talerz z sernikiem i wygładziła dokument dłonią. Zaczęła czytać powoli, bez pośpiechu, a każda minuta ciszy sprawiała, że Sebastian tracił swój zawodowy uśmiech. Bożena po raz pierwszy tego wieczoru wyglądała na naprawdę chorą.
— Zamówienie złożono telefonicznie, po reklamie internetowej — powiedziała Renata. — Dokumenty podpisano tutaj, w mieszkaniu. Zgadza się. — Tak — odparł ostrożnie Sebastian.
— Więc jest to umowa zawarta na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa. Sebastian poprawił plakietkę na piersi. — Proszę pani, sprawa nie jest taka prosta. — Wręcz przeciwnie.
Jest wyjątkowo prosta. Klient ma prawo odstąpić od takiej umowy w ustawowym terminie. Bożena poruszyła się w fotelu. — Ale ja już go użyłam!
— Siedziałaś w nim pół godziny, a nie przejechałaś nim przez Mazury — odpowiedziała Renata. — Ten model został przygotowany indywidualnie dla pani Bożeny — wtrącił Sebastian. — Towary wykonywane na specjalne zamówienie nie podlegają zwrotowi. — Co dokładnie wykonano indywidualnie?
— Ustawienia. Zostały dopasowane do użytkowniczki. — Jakie ustawienia? Sebastian zawahał się.
— Wprowadziliśmy wzrost pani Bożeny. — Ile? — Sto sześćdziesiąt cztery centymetry. — Coś jeszcze?
— Wybraliśmy język polski. Zapadła cisza. Pan Zbigniew, który przed chwilą wyglądał przez szparę w drzwiach, teraz wszedł do środka i oparł się o ścianę, splatając ręce na piersi. Nikt nie zaprotestował.
Sebastian stał jak słup soli, bo każdy kolejny argument, który składał, okazywał się słabszy od poprzedniego. — Czyli fotel został specjalnie wykonany, bo wpisał pan wzrost i nacisnął „polski” — powiedziała Renata. — To element konfiguracji. Ja też ustawiłam dziś język polski w pralce.
Nie wiedziałam, że mam sprzęt na indywidualne zamówienie. Grzegorz parsknął, ale natychmiast spoważniał, gdy matka posłała mu pełne oburzenia spojrzenie. Sebastian wziął głęboki oddech i spróbował po raz ostatni, przechodząc na inny ton. — Dobrze.
Co pani proponuje? Renata pochyliła się nad dokumentem i wskazała palcem kolejną pozycję. — Co to jest pakiet aromatycznego odprężenia? — Specjalne kapsuły zapachowe.
Lawenda, drzewo sandałowe i morska bryza. Czterysta dziewięćdziesiąt złotych. Są bardzo wydajne. — A ta pokrowiec za tysiąc dwieście?
— Materiał premium. Chroni tapicerkę. Renata czytała dalej. — Podstawka na kubek, rozszerzona gwarancja, poduszka ortopedyczna, dwie pary specjalnych skarpet do masażu stóp, pakiet zdalnych konsultacji.
Spojrzała na Sebastiana. — Czy w tej cenie jest jeszcze orkiestra na imieniny i osobista pielęgniarka z Ciechocinka? Sebastian przestał się uśmiechać. — Wszystkie dodatki zostały wybrane dobrowolnie.
— Oczywiście — wtrąciła Bożena. — Bo ja dbam o zdrowie kompleksowo. Renata odłożyła kartki i spojrzała jej prosto w oczy. — Świetnie.
W takim razie oddajemy fotel i wszystkie dodatki. — Nie ma mowy! — Bożena aż wyprostowała się w siedzisku. — Fotel został uruchomiony.
Używany towar nie podlega zwrotowi. To nie sklep z bielizną. Sebastian, proszę jej wytłumaczyć. Sebastian otworzył usta, ale nie zdążył nic powiedzieć.
Bożena już chwyciła pilota. W jej oczach pojawił się błysk desperacji. — Zaraz pokażę, że to urządzenie jest po pełnym użyciu. Wtedy nie zabierzecie go.
— Mamo, zostaw to — powiedział Grzegorz stanowczo. — Za późno. Bożena nacisnęła przycisk z czerwonym symbolem błyskawicy. Fotel odpowiedział melodyjnym dźwiękiem.
— Uruchamianie programu intensywnego — ogłosił elektroniczny głos. Boczne poduszki natychmiast zacisnęły się na łydkach Bożeny. Podnóżek uniósł jej nogi do góry, a oparcie gwałtownie odchyliło się do tyłu. — Co on robi?!
— krzyknęła. Masażery ruszyły pełną mocą. Bożena podskoczyła w siedzisku. — Wyłączcie to natychmiast!
Grzegorz wyrwał jej pilota. — Który przycisk? — Ten czerwony! — Wszystkie są czerwone!
Nacisnął pierwszy z brzegu. — Włączono podgrzewanie lędźwi — poinformował fotel. — Boże, pali mnie w plecy! — Już robię coś!
— Grzegorz nacisnął kolejny przycisk. — Intensywny masaż stóp. Bożena zawyła. — On mi miażdży palce!
Wyłącz to, bo mnie upieczecie jak kiełbasę na majówce! Sebastian rzucił się do panelu. — Fotel, zatrzymaj program. — Nie rozumiem polecenia — odpowiedziało urządzenie.
— Zatrzymaj masaż! — Włączono masaż tajski. — Anuluj! — Nie rozumiem polecenia.
Bożena krzyczała, Grzegorz wciskał kolejne guziki, a Sebastian próbował przekrzyczeć elektroniczną lektorkę. Fotel ugniatał, grzał i ściskał z entuzjazmem maszyny, która wreszcie dostała szansę wykazać się wszystkimi funkcjami naraz. W salonie rozbrzmiewała melodyjna muzyka relaksacyjna, pod którą słychać było zdyszane przekleństwa. Renata wstała od stołu, podeszła do ściany i spokojnie wyciągnęła wtyczkę z gniazdka.
W salonie zapadła cisza. Poduszki zwolniły uścisk, oparcie pozostało odchylone, ale Bożena wyrwała nogi z komór, podciągnęła szlafrok i wyskoczyła z fotela szybciej niż człowiek, który godzinę wcześniej miał podobno tracić wzrok i zdrowie. — To jest niebezpieczne urządzenie! — zawołała.
— Przed chwilą była to inwestycja w zdrowie — zauważyła Renata. Grzegorz patrzył na matkę. W jego twarzy nie było już troski. Było coś znacznie cięższego.
— Jak mogłaś? — zapytał cicho. — Co? Jak mogłam?
— Bożena poprawiła pasek szlafroka, wciąż dysząc po masakrze w fotelu. — Powiedziałaś, że możesz oślepnąć. Że potrzebujesz pilnej operacji. Wzięłaś nasze pieniądze na samochód i kupiłaś sobie fotel.
— Całe życie poświęciłam dzieciom — głos Bożeny nagle stwardniał. — Mam prawo do odrobiny wygody. Wy jesteście młodzi, jeszcze zarobicie. Ja mam tylko jedno zdrowie.
— To nie chodzi o fotel — powiedział Grzegorz, a jego głos był tak spokojny, jakby dopiero teraz zaczynał rozumieć, co się naprawdę stało. — Chodzi o to, że skłamałaś o chorobie. — To ona cię przeciwko mnie nastawiła! — Bożena wskazała Renatę palcem.
— Od początku liczy się dla niej tylko pieniądz. Nieważne, czy twoja matka cierpi. — Dosyć — przerwał jej Grzegorz. Bożena zamilkła.
Syn nigdy wcześniej nie mówił do niej takim tonem. Nawet gdy była niesprawiedliwa, zawsze ustępował. Teraz patrzył na nią jak na obcą osobę. Renata spokojnie złożyła dokumenty i położyła je na stole.
— Masz wybór — powiedziała. — Albo oddajemy fotel. Albo przepisujemy zakup na ciebie i sama będziesz spłacać raty z emerytury. Bożena pobladła.
— Ile wynosi rata? Sebastian zerknął w dokumenty. — Przy pełnym pakiecie około tysiąca siedmiuset złotych miesięcznie. — Zabierajcie go — powiedziała natychmiast.
Sebastian westchnął i wyjął telefon. Kilka minut później dwóch zmęczonych dostawców ponownie pojawiło się w salonie. Zaczęli obracać ciężki fotel, ale urządzenie zaklinowało się między framugą a ścianą. Na klatce rozległ się cichy szelest.
Pan Zbigniew wyszedł z mieszkania, niosąc mały składany stołeczek. Rozstawił go naprzeciwko drzwi Bożeny, usiadł wygodnie i skrzyżował ręce na brzuchu. — Proszę się mną nie przejmować — powiedział głośno. — Ja tylko zobaczę, jak się skończy ten program relaksacyjny.
Dwaj dostawcy napierali na fotel z obu stron, próbując ustawić go pod właściwym kątem. Bożena komenderowała nerwowo:
— Jeszcze trochę w lewo. Nie, nie tak. Zaraz obijecie framugę.
— Proszę pani, musimy go obrócić — sapnął jeden z mężczyzn. — Widzę przecież. Tylko uważajcie na ten narożnik. Tam już jest rysa.
Pan Zbigniew obserwował wszystko z miną człowieka, który dostał darmowy bilet do teatru. — No proszę — powiedział. — Operacji nie było, a wzrok jak u sokoła. Nawet rysę pod sufitem pani widzi.
Bożena obrzuciła go lodowatym spojrzeniem. — Panie Zbigniewie, proszę się nie wtrącać. — Ja się nie wtrącam. Ja tylko podziwiam postęp medycyny.
Na korytarzu zaczęły otwierać się kolejne drzwi. Sąsiadka z naprzeciwka wyszła w fartuchu, trzymając drewnianą łyżkę. Za nią pojawił się starszy mężczyzna w kapciach. — Co się stało?
— zapytała kobieta. — Jeszcze chwilę temu to wnosili. Bożena poprawiła szlafrok. — Towar okazał się wadliwy.
Fotel odpowiedział melodyjnym sygnałem. — Proszę usiąść wygodnie — ogłosił nagle mechaniczny głos. Jeden z dostawców zaklął pod nosem. — On się sam włącza — wyjaśnił Sebastian.
— Bardzo wadliwy — dodał pan Zbigniew. Dostawcy ruszyli dalej. Przy każdym przechyleniu urządzenie wydawało inny dźwięk. Raz zapraszało do relaksu, innym razem informowało o uruchomieniu masażu stóp.
Kiedy jeden z mężczyzn mocniej uderzył bokiem fotela o framugę, z głośnika popłynęła spokojna melodia z odgłosami morza. Sąsiedzi śmiali się już bez skrępowania. Bożena stała pośrodku korytarza czerwona ze złości. Fotel z ogromnym trudem zmieścił się w windzie.
Jeden z dostawców musiał przytrzymać drzwi, drugi wciągał podnóżek, a Sebastian naciskał panel tak długo, aż urządzenie zamilkło. Kiedy winda wreszcie ruszyła w dół, na klatce zapadła cisza. Renata wróciła do salonu. Sebastian rozłożył dokumenty na stole i zaczął wypełniać formularz odstąpienia od umowy.
— Zwrot obejmie cenę fotela i większość dodatków. Potrącimy koszt dostawy oraz wykorzystane kapsuły zapachowe — powiedział. — Ile dokładnie? Sebastian podał kwotę.
Nie była mała, ale większość pieniędzy miała wrócić. Po kilkunastu minutach część gotówki ponownie znalazła się w szarej kopercie, a reszta miała trafić na konto następnego dnia roboczego. Renata schowała kopertę do torby. Bożena natychmiast zaczęła lamentować.
— Zabraliście mi jedyną przyjemność. Całe życie człowiek pracuje, wychowuje dzieci, oszczędza na sobie, a na starość nawet wygodnie usiąść mu nie wolno. — Mamo — powiedział Grzegorz, a w jego głosie zabrzmiało zmęczenie. — Nie chodzi o to, że chciałaś fotel.
Chodzi o to, że skłamałaś o operacji i możliwej utracie wzroku. Wzięłaś nasze oszczędności bez pytania. — Boże — prychnęła. — Gdyby nie ona, sam byś mi dał.
— I właśnie dlatego od dziś wszystko się zmienia. Grzegorz mówił spokojnie, ale stanowczo. — Żadnych większych kwot bez wspólnej decyzji. Żadnego przekazywania pieniędzy ludziom, których nie znamy.
Jeśli będziesz miała poważną diagnozę, jedziemy razem do lekarza. Najpierw dokumenty i rachunek, potem zapłata. I jeszcze jedno. Słowo „pilne” nie oznacza, że mamy przestać myśleć.
Bożena spojrzała na niego tak, jakby to on właśnie ją oszukał. — Własna matka musi się teraz tłumaczyć przed synową. — To ty zniszczyłaś zaufanie. Bożena otworzyła usta, ale nic nie powiedziała.
Po raz pierwszy podczas tej całej awantury zabrakło jej słów. Renata nie miała ochoty ciągnąć tej rozmowy. Podeszła do stołu, zamknęła pudełko z sernikiem i wzięła je pod pachę. — To zabieramy za benzynę i straty moralne.
W tej samej chwili zadzwonił telefon. Na ekranie pojawiło się imię Beaty. Renata włączyła głośnik. — I co?
— zapytała Beata od razu. — Znaleźliście cudowną klinikę? — Znaleźliśmy fotel — odpowiedziała Renata. Po drugiej stronie wybuchł śmiech.
— A poprawiał chociaż wzrok? Z korytarza dobiegł głos pana Zbigniewa:
— Wzrok miała świetny od początku. Zwłaszcza na cudze pieniądze. Bożena trzasnęła drzwiami salonu.
Na zewnątrz było chłodno i spokojnie. Grzegorz szedł do samochodu z pudełkiem sernika w dłoniach i laską po babci pod pachą. Kiedy wsiadł, patrzył przed siebie przez długą chwilę, zanim przekręcił kluczyk w stacyjce. — Zachowałem się jak idiota — powiedział.
— Tak. — Powinienem był zadzwonić do ciebie. Sprawdzić klinikę. Poprosić o dokumenty.
— Powinieneś. I tyle. Renata wręczyła mu jeszcze ciemne okulary. — Na dziś wystarczy.
Zanieś naszą rekompensatę i sprzęt ratunkowy do samochodu. Wieczorem przeliczyli odzyskane pieniądze i schowali kopertę w nowym miejscu. Tym razem Grzegorz nie zapytał gdzie. Kilka tygodni później kupili używany samochód.
Nie był nowy ani szczególnie elegancki, ale jeździł. Miał sprawną klimatyzację i podgrzewane siedzenia. Grzegorz nacisnął przycisk i uśmiechnął się. — Prawie jak fotel masujący.
— Nawet nie wspominaj o tym twojej matce. Kilka dni później zadzwoniła Bożena. — Grzesiu, widziałam reklamę specjalnej lampy — powiedziała słodkim głosem. — Podobno poprawia wzrok i odmładza twarz.
Grzegorz westchnął głęboko. — Mamo, znowu źle widzisz, czy po prostu za dobrze zauważyłaś promocję? Po drugiej stronie zapadła długa cisza. — Ja tylko chciałam się poradzić — odpowiedziała w końcu Bożena.
Ze wzrokiem rzeczywiście nie miała żadnych problemów. Najlepiej widziała to, co znajdowało się w cudzej kopercie.
