Marta i Łukasz wprowadzili się do swojego mieszkania zaledwie miesiąc temu, ale mieli wrażenie, że minęły lata. Kredyt wisiał nad nimi jak ciemna chmura, a zima we Wrocławiu była wyjątkowo ciężka. Śnieg zasypywał ulice, tramwaje się spóźniały, a oni wracali z pracy tak zmęczeni, że zasypiali bez kolacji. Marta siedziała w biurze o ósmej wieczorem i przecierała zmęczone oczy.
Została tam tylko trójka ludzi. Telefon zawibrował. „Kup chleb, bo rano nie będzie do tostów” – napisał Łukasz. Westchnęła.
Konto świeciło pustkami, żyli głównie makaronem i kanapkami z serem. Miesiąc temu wydawało im się, że własne mieszkanie rozwiąże wszystkie problemy. Odkładali każdy grosz przez trzy lata, bez wakacji i restauracji. Teraz mieli dwa pokoje w nowym bloku i wieczne zmęczenie.
Weekend był ich świętością. Jedyny czas, kiedy mogli wyłączyć budzik i nie odbierać telefonów. W piątek wieczorem zasnęli niemal natychmiast. „Jutro śpimy do południa” – wymamrotała Marta sennie.
„Choćby świat się kończył” – odpowiedział półprzytomnie Łukasz. Świat obudził ich o dziewiątej rano. Przez mieszkanie przeszył potworny dźwięk dzwonka. Marta podskoczyła.
Łukasz naciągnął poduszkę na głowę. Dzwonek zabrzmiał znowu, jeszcze głośniej. Łukasz zwlókł się z łóżka i otworzył drzwi. W progu stała jego matka Bożena, zarumieniona od mrozu, z dwiema ogromnymi torbami.
„No ile można otwierać? Ręce mi zaraz odpadną! ” – rzuciła zamiast powitania. Zanim Łukasz zdążył cokolwiek powiedzieć, przecisnęła się do środka.
Z torb rozszedł się zapach rosołu, pieczonego mięsa i kiszonej kapusty. „Przywiozłam wam trochę jedzenia, bo przecież się tu zagłodzicie” – oznajmiła stanowczo. Marta pojawiła się w drzwiach sypialni owinięta kocem. Bożena spojrzała na nią i zmarszczyła czoło.
„Jezu, dziecko, ty wyglądasz jak cień człowieka. Wy w ogóle coś jecie? ”
Nie czekając na odpowiedź, ruszyła do kuchni, otworzyła lodówkę i zamarła. „Jak można żyć mając w lodówce światło, musztardę i pół kostki masła?
” – zapytała powoli. Marta zamknęła oczy, a Bożena zakasała rękawy. „Nie, kochani, tak być nie może. Zaraz tu wszystko ogarniemy”.
Bożena poruszała się po kuchni z energią, której Marta szczerze zazdrościła. Robiła przegląd szafek, narzekając na pustkę. „Ryż, makaron, kawa i jakieś fit chrupki. Dzieci, przecież tak się nie da żyć”.
Marta siedziała przy stole, próbując nie zasnąć. „Tym bardziej trzeba dbać od początku. Kurz wchodzi człowiekowi w płuca” – mówiła Bożena, przeciągając palcem po parapecie. „Przecież tu można ziemniaki sadzić”.
Łukasz westchnął ciężko. „Mamo, naprawdę nie trzeba? ” – zapytał. „Jak nie trzeba?
Wy oboje tylko praca i praca. A dom człowiek musi mieć gdzie odpocząć”. Z łazienki dobiegł kolejny jęk. „Marta, ręczniki wilgotne wrzucone byle jak.
Przecież to potem śmierdzi”. Marta zacisnęła palce na kubku. „Wczoraj wróciliśmy po dziesiątej. Nie mieliśmy już siły” – powiedziała cicho.
Bożena zamilkła na moment. „Ja też pracowałam i jakoś dawałam radę. Człowiek musi być zorganizowany”. Zanim Marta zdążyła odpowiedzieć, rozległ się dzwonek.
Łukasz otworzył drzwi. W progu stała matka Marty, Elżbieta, z wielką donicą zielonego kwiatu i torbą, z której wystawał ciemnozielony materiał. „Niespodzianka! Przyjechałam wam ocieplić to nowe mieszkanie”.
Bożena pojawiła się w drzwiach kuchni z mokrą ścierką w dłoni. Obie kobiety zamarły. Elżbieta postawiła donicę przy oknie. „Przywiozłam wam fikusa.
Prawdziwy dom musi mieć trochę życia. I zasłony też kupiłam, bo te okna są gołe jak w przychodni”. Bożena odłożyła ścierkę. „Młodzi chyba bardziej potrzebują porządnego obiadu niż kwiatków”.
Elżbieta uniosła brwi. „A człowiek ma żyć jak w magazynie? Dom powinien być przytulny”. „Przytulny nie znaczy zakurzony.
Takie ciężkie zasłony tylko kurz zbierają”. „Lepsze zasłony niż pusty parapet i szpitalna atmosfera”. Łukasz powoli wycofał się z kuchni. Marta zrobiła to samo.
Ale obie matki dopiero się rozpędzały. Elżbieta spojrzała na niezmontowaną szafkę na buty. „Łukasz, ile to już stoi? ” – zapytała.
„Dwa tygodnie. Trzy” – mruknęła Marta. „No właśnie. Marta pracuje całymi dniami, a ty nawet śrubek nie możesz dokręcić”.
Bożena parsknęła. „Mój syn pracuje od rana do wieczora. Może gdyby miał porządny obiad, miałby więcej siły”. „Sugeruje pani, że moja córka źle prowadzi dom?
” – zapytała Elżbieta. „Ja tylko widzę pustą lodówkę”. „A ja widzę chłopa, który nie umie powiesić lampy przez miesiąc”. Powietrze w kuchni zrobiło się ciężkie jak przed burzą.
„Marta od zawsze była trochę roztrzepana” – rzuciła Bożena. Elżbieta aż otworzyła usta. „Moja córka skończyła studia z wyróżnieniem”. „Dyplom obiadu nie ugotuje” – odpowiedziała Bożena.
Zapadła cisza. Marta zamknęła oczy. Łukasz pomyślał tylko jedno. To dopiero początek.
Kłótnia trwała w najlepsze. Bożena przekonywała, że kobieta powinna dbać o dom, że ciepła zupa to nie luksus. Elżbieta ripostowała, że Marta od liceum sama na siebie pracowała, a czasy się zmieniły. „Obowiązki się nie zmieniły” – upierała się Bożena.
Łukasz siedział cicho, patrząc w kubek herbaty, jakby liczył, że w nim utonie. Marta kopnęła go lekko pod stołem. Spojrzał na nią wzrokiem człowieka, który mentalnie opuścił kraj. Bożena otworzyła lodówkę i pokręciła głową.
„Jogurt, keczup i światło. Serce się kraje”. Elżbieta odgryzła się: „Lepiej mieć pustą lodówkę niż pełną pretensji”. Obie kobiety zaczęły przypominać sobie nawzajem dziecięce wpadki.
O butach Marty w podstawówce, o klapkach Łukasza zgubionych na wakacjach. Marta poczuła, że zaraz eksploduje. Spojrzała na Łukasza. On wyglądał dokładnie tak samo.
Wyczerpany, przygnieciony, gotowy uciec gdziekolwiek. Nachyliła się do niego. „Ja zaraz zwariuję” – szepnęła. Łukasz spojrzał na nią poważnie.
Coś między nimi przeskoczyło. Jedno spojrzenie, bez słów, bez planu. Oboje pomyśleli o tym samym. Muszą stąd uciec.
Wstali niemal jednocześnie. „Idziemy na chwilę połazić po kartonach” – rzucił Łukasz od niechcenia. Bożena prychnęła: „Może chociaż szafkę na buty rozpakujesz? ”.
Elżbieta machnęła ręką. „Daj im spokój”. Żadna nie zauważyła, jak Marta zamyka drzwi sypialni. „Naprawdę to robimy?
” – szepnęła Marta. Łukasz wyciągnął starą sportową torbę. „Jeśli zaraz stąd nie wyjedziemy, to ja oszaleję”. Marta parsknęła śmiechem, pierwszym szczerym od wielu dni.
„Boże, my naprawdę uciekamy przed własnymi matkami”. „Dokładnie tak”. Zaczęli pakować się gorączkowo, ale cicho. Swetry, skarpety, ładowarki, termos.
Z kuchni nadal dochodziły podniesione głosy o firankach i czystych podłogach. Łukasz zamknął torbę. „Jedziemy”. „A dokąd?
” – zapytała Marta. Zawahał się tylko sekundę. „Na Kaszuby. Pamiętasz ten domek nad jeziorem, co kiedyś wyskoczył mi w reklamie?
”. Marta patrzyła na niego przez moment, a potem poczuła lekkość. „Jedziemy! ” – powiedziała natychmiast.
W przedpokoju ubierali się szybko i nerwowo, jak dzieci uciekające z domu. Łukasz nacisnął klamkę najciszej jak potrafił. Drzwi skrzypnęły. Zamarli, ale z kuchni natychmiast dobiegło: „Ja przynajmniej umiem gotować!
”. „A ja przynajmniej nie kontroluję dorosłych dzieci! ”. Marta zacisnęła usta, żeby nie wybuchnąć śmiechem.
Po chwili byli już na klatce schodowej. Cisza uderzyła ich niemal fizycznie. Spojrzeli na siebie i jednocześnie wypuścili powietrze. Na dworze mróz szczypał w policzki.
Łukasz wrzucił torbę do bagażnika i odpalił samochód. Wrocław został za nimi szybciej, niż Marta się spodziewała. Bloki ustąpiły miejsca ciemnym drogom i zaśnieżonym polom. Po raz pierwszy od miesięcy nikt niczego od nich nie chciał.
Żadnych telefonów, raportów, pretensji. Tylko droga, śnieg i ciepło rozchodzące się po samochodzie. Wysokie sosny otaczały drogę z obu stron. Śnieg migotał w ciemności, niebo było granatowe.
Marta oparła głowę o szybę. „Ale tu pięknie”. Łukasz uśmiechnął się. „Wiesz, że pierwszy raz od dawna nie myślę o pracy?
”. Marta wyciągnęła rękę i ścisnęła jego dłoń, a potem oboje zaczęli się śmiać. Ze zmęczenia, z ulgi i z absurdalnego szczęścia, że uciekają przez ośnieżony las na drugi koniec Polski, żeby przez chwilę być sami. Na Kaszuby dotarli późnym wieczorem.
Domek stał tuż przy lesie, mały, drewniany, ze śniegiem na dachu i żółtym światłem w oknach. Obok ciągnęło się zamarznięte jezioro. Marta wysiadła z samochodu i westchnęła. „Boże, jak tu cicho”.
Nie było tramwajów, sąsiadów wiercących ściany ani alarmów. Tylko wiatr poruszał gałęziami sosen i śnieg skrzypiał pod butami. W domku pachniało drewnem i cynamonem. W rogu salonu stała mała koza, w której trzaskał ogień.
Marta zdjęła kurtkę. „Ja chyba pierwszy raz od roku naprawdę usiadłam”. Łukasz roześmiał się. „A ja pierwszy raz nie słyszę własnej matki od więcej niż trzech godzin”.
Marta rzuciła w niego rękawiczką. Wieczór minął spokojnie. Zrobili herbatę w wielkich kubkach, siedzieli pod grubym kocem i patrzyli na jezioro. Nie rozmawiali o pracy, kredycie ani rachunkach.
To było najdziwniejsze – jakby nagle przypomnieli sobie, że kiedyś umieli być po prostu razem. Następnego dnia obudzili się koło południa. Marta otworzyła oczy i przez chwilę nie wiedziała, gdzie jest. Potem usłyszała trzask drewna w piecyku i poczuła zapach kawy.
Łukasz siedział przy oknie w grubym swetrze. „Dzień dobry śpiochu”. Spojrzała na telefon. Dziewięć nieodebranych połączeń.
Pięć od Bożeny, cztery od Elżbiety. Marta jęknęła i rzuciła telefon. Łukasz parsknął śmiechem. „Nie odbieramy”.
„Ani trochę” – odpowiedziała. I pierwszy raz od dawna nie poczuła wyrzutów sumienia. Po śniadaniu poszli nad jezioro. Pomost był zasypany śniegiem.
Marta wsunęła dłonie w kieszenie. „Pamiętasz, kiedy ostatnio byliśmy gdzieś razem? ” – zapytała. Łukasz zastanowił się.
„Chyba na weselu kuzynki Tomka. To było półtora roku temu”. „No to pięknie” – zaśmiali się oboje. Szli wzdłuż jeziora, zostawiając ślady na świeżym śniegu.
Marta czuła, jak powoli wraca jej lekkość, jakby ktoś zdjął jej z ramion ciężki plecak. Wieczorem pojechali do małej karczmy. Pachniało smażoną rybą i barszczem. Marta jadła gorącą zupę rybną i zamknęła oczy z przyjemności.
„Smakuje jak normalne życie” – mruknęła. Łukasz spojrzał na nią. „Dawno nie widziałem cię tak spokojnej”. Uśmiechnęła się.
„Ty też wyglądasz inaczej”. „Lepiej? ”. „Jak człowiek, a nie zmęczony pracownik miesiąca”.
Roześmiał się tak szczerze, że ludzie przy sąsiednim stoliku spojrzeli na nich z uśmiechem. Te dwa dni mijały dziwnie wolno. Spali długo, pili herbatę litrami, wieczorami siedzieli blisko siebie pod kocem. I właśnie tutaj, w tym małym domku nad jeziorem, Marta nagle przypomniała sobie, dlaczego tak bardzo kocha Łukasza.
Nie za to, że składa meble, nie za to, że pracuje po godzinach, tylko za to, że przy nim nawet największy chaos świata robił się lżejszy. W niedzielę po południu wszystko zaczęło się zmieniać. Łukasz coraz częściej zerkał na telefon. Marta przestała śmiać się tak swobodnie.
Za oknem ściemniało się, nad jeziorem unosiła się szara mgła. „Musimy jutro wrócić” – powiedział w końcu Łukasz cicho. Marta skinęła głową. Nagle oboje poczuli ten znajomy ciężar w żołądku.
Teraz trzeba było wrócić do mieszkania, pracy i przede wszystkim do dwóch matek, które prawdopodobnie właśnie kończyły II wojnę światową w ich kuchni. Droga powrotna była inna niż ta sprzed dwóch dni. Wtedy uciekali, teraz wracali powoli, z coraz większym ściskiem w żołądku. Śnieg topniał przy drogach.
Marta obracała telefon w dłoniach. „Myślisz, że się pozabijały? ” – zapytała. Łukasz parsknął nerwowym śmiechem.
„Albo nas wydziedziczyły”. Śmiali się przez chwilę, ale zaraz potem znowu zapadła cisza. Zaparkowali pod blokiem. Podeszli do drzwi mieszkania i zatrzymali się na sekundę.
Cisza. Żadnych krzyków, żadnego trzaskania garnkami. Łukasz ostrożnie przekręcił klucz. Drzwi otworzyły się powoli.
Oboje zamarli. W mieszkaniu pachniało ciastem. Marta weszła pierwsza i rozejrzała się osłupiała. W salonie panował idealny porządek.
Kartony zniknęły. Firanki Elżbiety wisiały w oknach. Na parapecie stał wielki zielony fikus. „Ja nie wierzę!
” – szepnęła. Łukasz zajrzał do kuchni. Przy stole siedziały Bożena i Elżbieta, spokojnie, z kubkami herbaty. Na środku stołu stało ciasto drożdżowe i talerz kanapek.
Obie kobiety odwróciły głowy jednocześnie. „O, wrócili” – powiedziała Elżbieta całkiem normalnym tonem. Bożena zmrużyła oczy: „Wreszcie. Telefonów też się już nie odbiera”.
Łukasz spojrzał na Martę tak, jakby trafili do alternatywnej rzeczywistości. „Usiądźcie! ” – machnęła ręką Bożena. „Herbata jeszcze ciepła”.
Ich matki już się nie kłóciły. Wręcz przeciwnie. Narzekały na ceny masła i kolejki do przychodni. Marta patrzyła oszołomiona.
„Co tu się wydarzyło? ” – szepnęła do Łukasza. „Chyba rozejm” – odparł. Bożena prychnęła.
„Żaden rozejm. Twoja teściowa wreszcie przyznała, że te patelnie nadają się do wyrzucenia”. Elżbieta pokiwała głową. „Tragiczne, wszystko przywiera.
Jak wy na tym smażycie naleśniki? ”. „Nie smażymy” – mruknęła Marta automatycznie. Obie matki spojrzały na nią z takim samym oburzeniem, a potem wszyscy wybuchnęli śmiechem.
Bez napięcia, bez złości, jakby ten cały weekend coś między nimi odblokował. Rozmowa płynęła już sama. Bożena opowiadała o sąsiadce, Elżbieta narzekała na przychodnię. Łukasz siedział w szoku, jedząc drożdżówkę.
Marta co chwilę zerkała na swoją torbę stojącą obok krzesła. W końcu delikatnie dotknęła dłoni Łukasza pod stołem. Spojrzał na nią i od razu wiedział. Nagle oboje zrobili się spięci.
Bożena zmarszczyła czoło. „Co wam jest? ” – zapytała. Marta wstała powoli i wyjęła z torby małe pudełko przewiązane czerwonym sznurkiem.
Serce waliło jej jak oszalałe. Łukasz wziął pudełko i położył je na stole między obiema matkami. „To dla was” – powiedział cicho. Elżbieta spojrzała zdziwiona.
„Dla nas? ” – zapytała. „Otwórzcie”. Bożena pierwsza rozwiązała sznurek.
Wieczko uniosło się powoli i zapadła kompletna cisza. W środku leżał mały biały smoczek i para maleńkich wełnianych bucików. Elżbieta zbladła, a potem gwałtownie zakryła usta dłonią. „Boże!
” – wykrztusiła. Bożena patrzyła jeszcze chwilę, jakby nie rozumiała. Potem jej oczy zaszkliły się łzami. „Ja… ja będę babcią” – wyszeptała.
Marta tylko skinęła głową i wtedy wszystko wybuchło naraz. Elżbieta rozpłakała się i przytuliła Martę. Bożena objęła Łukasza tak mocno, że aż jęknął. „Matko jedyna, dziecko, naprawdę?
Od kiedy wiecie? Marta, ty musisz odpoczywać. Łukasz, ty jej teraz nawet siatek nie pozwól nosić”. Po chwili obie kobiety siedziały obok siebie, całkowicie przejęte.
„Jeśli będzie chłopiec, to może Antoni” – zastanawiała się Bożena. „Nie, teraz modne są krótsze imiona” – stwierdziła Elżbieta. „Łóżeczko można wstawić do drugiego pokoju. Trzeba kupić porządny wózek.
Ja mogę chodzić na spacery, ale ja pierwsza”. Marta spojrzała na Łukasza. Nagle oboje zrozumieli coś bardzo prostego. Jeszcze wczoraj ich matki walczyły ze sobą o firanki i obiady, a dziś już razem planowały życie dziecka, którego jeszcze nie było na świecie.
I pierwszy raz od bardzo dawna ich mieszkanie naprawdę poczuło się jak dom.
